5 - Peter van Loon's verblijf in Zuid-Frankrijk in 2003 - het werk dat daar uit voortkwam.



een schilderijtje voor Tikky

We zaten in het naseizoen in een tentje op een camping in de buurt van Cavalaire-sur-Mer. Als je met anderen bent en je moet noodgedwongen tijd op een camping doorbrengen dan is het mooi meegenomen als je van daaruit ook iets kunt zien dat het schildersoog prikkelt.
De Middellandse Zee, in de verte glooiende heuvels, panoramische vergezichten een blik op landerijen en velden, oude dorpjes, gevarieerde karakteristieke bossages, noem het maar op. Maar niets van dit alles. De camping die mijn broer Wim met de beste bedoelingen gekozen had lag in een ééntonig naaldbos!  Geen vergezichten!


Doordat ik zelf geen auto heb, sterker ik heb nooit auto leren rijden, was en ben ik voor het vervoer op langere  afstanden afhankelijk van de goodwill van anderen. Je bent in die situatie geen eigen baas en je kunt niet zomaar doen wat je  eigenlijk het liefst zou willen. Je moet je aan anderen aanpassen. Maar zonder die anderen zou je niet eens in de gelegenheid zijn. Zodoende moet je wel improviseren en er het beste van maken. We waren daar met ons drieën naar toegereisd, gestimuleerd door onze moeder, en we hadden alledrie een reden om even weg uit Nederland te zijn. De oudste van ons, mijn zus Marijke, mijn ouder broer Wim en ikzelf. De twee jongsten waren thuis bij hun partners. Ik kan alleen maar zeggen dat het ondanks de beperkingen goede weken waren.






Peter van Loon
zicht op St. Tropez, 2003
schetsboekbladen  6 x12 cm
conté/papier

Ik kan me het moment nog goed voor de geest halen dat ik de hiernaast afgebeelde twee kleine tekeningetjes maakte van de baai van St. Tropez.

We waren met de auto op weg van Port Grimaud naar St. Maxime via de weg die parallel aan de baai loopt. Meestal probeer ik mijn ogen goed de kost te geven en ik genoot van het voorbij flitsende uitzicht vanuit de rijdende auto.  Plotsklaps, we waren ongeveer halverwege, trof mijn oog het veranderde lichteffect in de baai. Een zoneffect dat ver weg aan de overkant St. Tropez deed oplichten. Mijn oog viel in het voorbij rijden op een strandje en een stenen pier met een goed uitzicht op dat wat mijn oog getroffen had. Ik vroeg haastig of we even konden stoppen - bij het ja rende ik snel naar de verste punt van de pier om zo snel mogelijk wat tekeningetjes te maken en ter aanvulling en vanwege het tijdgebrek, nog wat foto's. Mijn oog was maar op één ding gericht.

Peter van Loon
zicht op St. Tropez
olieverf/museumkarton 2003
14.5 x19 cm

Ik wilde het moment als het ware in mijn geheugen branden om het later op de camping op papier te kunnen reproduceren. Zodoende was ik zo sterk op mijn doel gefixeerd geweest dat ik nog niet om me heen had gekeken. Ik had geen idee waar ik me bevond. Toen ik de pier in tegenovergestelde richting,  in de richting van de auto, terug keek zag ik aan de voet van de hoger gelegen pier een groepje ontwapenend mooie jonge vrouwen. Helemaal zoals de Schepper ze had geschapen! Het leken de sirenen uit de gelijknamige film met Hugh Grant. Dat ik dat over het hoofd had gezien!  Daar stond ik met mijn camera en mijn tasje met schilderspullen. Ik kon zo voor een voyeur doorgaan. Bijna betrapt voelde ik me en dat zonder dat er opzet in het spel was. Nu keek ik naar het strand en ik zag nog veel meer blote mensen - mensen in alle soorten en maten. Ik had warempel een compleet naaktstrand over het hoofd gezien! Ik voelde me wat verlegen met de situatie en tegelijkertijd zag ik er de humor van in.  
Wat een schilder al niet moet doorstaan om tot zijn werk te komen.





Peter van Loon, baadster na het bad
acryl/schilderboard  30x24 cm  2007
vrij naar een motief uit mijn archief

de baai van St. Tropez met St. Tropez, 2003
olieverf/paneel 18x24 cm
particuliere verzameling

Peter van Loon
de baai van St. Tropez vanuit St. Tropez, richting St. Maxime
olieverf/paneel, 2003





Om in het oude St. Tropez te komen moet men over een lange, drukke weg die parallel aan het water loopt. Het verkeer kruipt in beide richtingen richting bestemming en het schiet niet op. Je kunt m.i. niet het onmogelijke van je chauffeur en medereiziger vragen om iedere keer te stoppen als mijn oog daarom vraagt. Vanaf de weg waren er regelmatig doorkijkjes richting het water van de baai. Bovenstaand schilderijtje heb ik daarom uit het geheugen gemaakt. Om wat ik me er van kon herinneren terug te kunnen vinden heb ik zelfs vier varianten gemaakt. Al zoekende kwam het korte moment weer terug. Niet ideaal, maar het kan.  Het geeft veel voldoening als je je herinnering  terug kunt halen in verf.











Peter van Loon
zicht op Gassin, Zuid-Frankrijk 2003
olieverf/museumkarton 18x24 cm

Het valt niet mee om een tekening vanuit een rijdende auto te maken, maar het motief van het hoger gelegen Gassin kon ik goed in me opnemen omdat we er regelmatig langs kwamen. Onze uitvalsroute, richting St. Tropez, voerde hier meestal voorbij en op een gegeven moment wist ik wat er komen ging en had ik mijn kleine schetsboekje paraat.

Het is een uitdaging om met weinig het karakter of de essentie van een gegeven in een paar lijnen vast te leggen. Je hebt niet eens de tijd niet voor overbodige details en het is een goede training in het kijken. Met deze geheugensteun kon ik later op de dag, terug op onze slaapplek, wat kleinere aquarellen van het gegeven maken en terug in Nederland nog twee olieverven. Beide olieverven met uitvoerig gebruik van het schildermes.

  



Peter van Loon
Franse kustplaats
olieverf/paneel
part. col.

Zuid-Frankrijk is voor mij het land dat ik associeer met de schilders die ik bewonder. Natuurlijk van Gogh, maar ook de Fauves, Pierre Bonnard, en niet te vergeten Nicolas de Staël. Ik verlangde er al zo lang naar om het met eigen ogen te zien en er zelf te kunnen werken. Ik wilde zoveel mogelijk uit die twee weken halen. Wanneer zou zich weer zo'n kans aandienen?
Voor de anderen was het vakantie, maar voor mij was het een echte studiereis. Van mijn metgezellen kreeg ik een prachtige uitgave over Nicolas de Staël, zelf kocht ik de oeuvre catalogus van het Noord-Afrikaanse werk van Albert Marquet dat ik net als het andere boek in Aix en Provence vond. Daar kocht ik ook verf, kaarten deed wat nieuwe ontdekkingen en droomde van...........?     Meer.



 

Ben een cursus; het schilderen van het zonnige Zuiden, aan het organiseren, zie het gelijknamige blog op http://www.eenschilderindordrechtnl.blogspot.com/





Peter van Loon
strand Cavalaire sur Mer,  2003
schetsboekblad waterverf/pen/papier



Peter van Loon
strand in Zuid-Frankrijk,  2003
schetsboekblad , pastel/pen/papier

Peter van Loon
aan de kust, Zuid-Frankrijk 2003
schetsboekblad  9.5x14.5 cm
waterverf/papier



Peter van Loon
interieur Zuid-Frankrijk
acryl/marouflé 40x40 cm
part. coll.

Peter van Loon
de Provence 5
acryl/doek 60x60 cm
coll. Ad Bakker kunst&lijsten Dordrecht



dorpje in de Provence
acryl/marouflé  50x50 cm





4 - Wim Oepts, een schilder die je na aan het hart gaat liggen.



Wim Oepts - Huis 1982
herkomst Veiling Sotheby's Amsterdam
olieverf/doek, 46x55 cm
verblijfplaats onbekend

Die dinsdag was ik met vier van mijn leerlingen naar de Wim Oepts tentoonstelling in de Rotterdamse Kunsthal geweest.

Mijn herontdekking van Oepts kwam voort uit mijn grote bewondering voor het werk van de schilder Nicolas De Staël 1914-1955.
Het viel me op dat nogal wat schilders die ik waardeer in meer of mindere mate invloed, zeg maar 'een klap' van De Staël hadden ondergaan. Gerrit Benner, Otto B. de Kat, Wim Oepts en dichter bij huis Adrie Mouthaan, zijn maar een paar voorbeelden. Dit aanvankelijk volgens mijn intuitie maar later vond ik ook de bevestiging en de bewijzen.
Om dat bewijs te vinden was ik het nader gaan onderzoeken en zo kwam ik op nogal wat namen waaronder ook Oepts.  Door eerst naar de afbeelding te kijken en pas daarna naar de naam vond ik schilders die naar mijn gevoel verwant of schatplichtig waren aan Nicolas De Staël. Daarbij ook Oepts. Dan blijkt bij nadere kennismaking  wat een bijzonder fijne schilder Wim Oepts was ! Eén waar je je mee verwant voelt en waar je veel meer van wil weten.

Ik heb voor mezelf een oude gewoonte om, bij gebrek aan adequate boeken over een schilder of thema, die dan zelf samen te stellen. Vooral uit knipsels en ander verzameld materiaal. De grootste bron daarvoor waren veilingcatalogi, maar ook uitgaven van kunsthandels, kunstbladen, kunstkaarten - in feite alles wat maar enigzins met Oepts van doen had.  Een nieuwe liefde was geboren!

Later heb ik alles ook nog eens gescand en voor eigen gebruik op cd-rom gezet, een enorme klus, weken werk maar het resultaat is er naar. Het is fantastisch om zo'n schilderij ook in detail te kunnen bekijken op je scherm, misschien zelfs wel op de t.v.



Bernard Cathelin

Ongeveer in dezelfde tijd of anders kort daarvoor vond ik in Aix en Provence een setje kaarten van Bernard Cathelin - weer iemand die duidelijk schatplichtig was aan De Staël  - er ontstaat de bevestiging van het beeld dat Nicolas De Staël van veel invloed is geweest, in meer of mindere mate, op velen. Ook nu nog. Bijna een soort Cezanne maar dan wel één van na de oorlog en één zonder de kubisten in zijn kielzog.

Het was fijn om deze Oepts tentoonstelling met leerlingen te bekijken en jammer voor degenen die het hebben gemist. Als slagroom op de taart kreeg ik van mijn leerlingen ook nog de prachtige monografie/oeuvrecatalogus cadeau, waarvoor nogmaals mijn dank aan hen.
Ook ik kan er niet omheen dat ik invloed van Oepst en De Staël heb ondervonden, dat kan ik merken of ik dat nu wil of niet.  Maar dan in de eerste plaats wel door de lessen die je uit hun werk kunt halen te hebben begrepen en te hebben herkend, en tevens met het enigszins geruststellende besef en inzicht dat iets niet zomaar uit het niets ontstaat of uit de hemel komt vallen.
Zo stelde ik bij mezelf de vraag of de manier van kijken en werken van Oepts ook in de huidige tijd tot zijn karakteristieke beeldtaal zou hebben geleid.
Persoonlijk denk ik van niet. Er zijn meestal vele factoren die van invloed kunnen zijn op een ontwikkeling. De aard en persoonlijkheid van een schilder, de omgevings invloeden, de tijdsgeest, de bewonderde voorbeelden en mogelijk meer.


Nicolas de Staël
Les Martiques 1954
olieverf/doek 73x100 cm

Professor A.M. Hammacher schreef in Floris Verster, uitgegeven in de Palet- serie i.v.m. dit verschijnsel van beïnvloeding en vermeende navolging, op blz. 7 en verder, wijze en van inzicht getuigende woorden. In dit geval dan m.b.t. de jonge Floris Verster:

,,Het is een versleten begripvorming geworden in het vroegste en vroege werk van schilders slechts de ,,invloeden'' aan te duiden, die pas later overwonnen worden, omdat de schilder dan zichzelf is geworden. Het behoeft nog niet altijd zoo te zijn om in tal van gevallen waar te zijn, dat een schilder reeds vroeg zichzelf is en weet wat hij wil. Hetgeen men later in zijn werk ontdekt, was veel vroeger in hem. Waarom hij dan niet dadelijk zoo kon beginnen, is een kwestie van spraakvorming. Het ontstaan van kunstvormen hangt met de mogelijkheden van een tijd en met individueele, lichamelijke en geestelijke ontwikkeling samen. Iedere kunstenaar van eenige beteekenis moet zich zelf een taal vormen, met de gegevens van bestaande talen van andere kunstenaars, uit zijn tijd of uit het verleden. Voor zijn eigen fijnste innerlijke ervaringen is het voorhandene bijna altijd ontoerijkend. Het gegevene moet eigen adem en vurigheid krijgen, een eigen rhythmus en klemtoon. De gevoeligheid van het instrument kan nooit groot genoeg zijn, eischt voortdurend arbeid, die bij ieder werk van belang altijd weer moet worden overgedaan. De beginnende kunstenaar is dus wel genoopt met het gegevene te beginnen, niet als een invloed, maar omdat hij niet anders kan. Om zich te kunnen uiten moet hij zichzelf kunnen toetsen, eigen draagkracht beproeven in het andere, om zoo gewaar te worden waarin het van andere afkomstige voor hem ontoereikend is. In dat gebruik van het bestaande is hij dus niet de gewillige, meegesleepte volger, maar degeen die onderzoekt, zich afzet en het zich onderscheidende zoekt. Dit sluit niet uit dat er  vereeringen en bewonderingen zijn, maar vaak behooren deze niet eens  tot de directe invloeden............''

De schilderkunst en de geschiedenis daarvan is een doorgeefluik, dat blijkt steeds opnieuw.
Meer over Oepts; Stichting Vrienden van Wim Oepts http://www.oepts.eu/
De Kunsthal tentoonstelling duurde tot 3 april 2011

Lees meer blogs op http://www.eenschilderindordrechtnl.blogspot.com/ en/of raadpleeg het blogarchief rechtsboven.
Peter van Loon organiseert in het najaar een schildercursus; het schilderen van het zonnige Zuiden, waarin het werk van Oepts uitgebreid aan bod zal komen. lees het blog.





Wim Oepts, Paysage 1972
olieverf/doek 54x65 cm
herkomst Veiling Sotheby's Amsterdam
verblijfplaats onbekend




omslag Wim Oepts boekje dat ik zelf heb
samengesteld voor eigen gebruik

afbeelding omslag
landschap met huizen in Zuid-Frankrijk
olieverf/doek 52,5x63 cm
Veiling Glerum Den Haag 1993
verblijfplaats onbekend

In mijn zoektocht naar het antwoord op de universele vraag; "Hoe komt een schilder, in dit geval Oepts, aan zijn beeldtaal en aan zijn coloriet en wat heeft hem beïnvloed?" liep ik tegen een verwantschap, of eerder nog tegen een waarschijnlijke invloed, op die ik verder nog nergens terug vond.  Er wordt en werd terecht een heel rijtje invloeden genoemd, maar ik mis in elke studie de naam van de uit Bordeaux afkomstige, en lange tijd in Saint Tropez woonachtige, kubistische schilder Andre Lhote 1885-1962. De periodes dat beide schilders veel in St. Tropez verbleven en/of kwamen hebben elkaar in ieder geval overlapt. Oepts moet hem en zijn werk hebben gezien.
Het is volgens mij niet te ver gezocht dat ik in de volgende werken van André Lhote met Oepts verwante beeldtaal bespeur. Dat kan toeval zijn, maar toch?  Ik ben benieuwd wat u hiervan vindt.
Ik voeg hier wat werken van Andre Lhote toe.

André Lhote

André Lhote

André LHote

André LHote - Paysage (1939)

André Lhote 1885-1962

André Lhote 1885-1962

André l'Hote



Wim Oepts 1904-1988
haven te St. Tropez 1969
olieverf/doek 55x46 cm
particuliere collectie

Wim Oepts boek "Schilder van het zonnige Zuiden"
verschenen bij de tentoonstelling in het Singer Museum
1991 door Dolf Welling - uitgeverij Waanders
voor mij onbereikbaar vanwege zeldzaam en
voor mij te hoge prijs in antiquariaten
ben toen mijn eigen Oeptsboekje gaan maken

Wim Oepts, omslag boekje bij de tentoonstelling
in de Rijksacademie in 1965